Bezpieczeństwo a rutyna

7Każdy pracownik dołowy wie, że dół kopalni węgla kamiennego, to miejsce szczególnie podwyższonego ryzyka wystąpienia wypadku przy pracy. Odpowiedni nadzór oraz kontrole, jak i ogólna świadomość pracowników pozwala na minimalizację zdarzeń związanych z wypadkowością. Jednakże najwięcej wypadków górniczych odbywa się poprzez wystąpienie błędu ludzkiego, a nie z przyczyn naturalnych. Nawet w momencie wypadków związanych z wypaleniem czy wybuchem metanu, osypaniem się stropu czy temu podobnym, w wielu przypadkach powiązane jest to z celowym lub bezmyślnym działaniem człowieka, który lekceważy zagrożenia poprzez rutynę przy pracy. Rutyna przy pracy bywa także bardzo częstym powodem przy okazji obsługi maszyn oraz urządzeń górniczych. Także pod względem zabudowy lub demontażu konstrukcji. Dodatkowo brak zdrowego rozsądku i bieżącej oceny sytuacji owocuje przykrymi wydarzeniami, które niejednokrotnie przeradzają się w wypadki. Uwaga oraz zdrowe podejście do pracy, a także brak pośpiechu, to czynniki mocno niwelujące wypadkowość. Komórka dozoru BHP, czyli bezpieczeństwa i higieny pracy, to wyspecjalizowana grupa osób, która pilnuje dotrzymywania reguł i wyznaczników, które ustalone zostały, aby zachować jak najwyższy poziom bezpieczeństwa. Dodatkowo komórka BHP odpowiedzialna jest za programy i przygotowanie szkoleń dla pracowników. Chodzi w tym momencie zarówno o szkolenia okresowe jak i szkolenia związane z nabyciem praw do obsługi konkretnych maszyn lub urządzeń, a także w kontekście egzaminów i powiązanych z nimi szkoleń na kolejne stopnie górnicze. Pracownicy działu BHP zjeżdżają na dół kopalni na rutynowe kontrole, które wychwytują wśród pracowników braki związane z nieodpowiednią odzieżą czy brakiem wyposażenia w rękawice, okulary ochronne czy też ochronę słuchu jak i dróg oddechowych. Kontrolą podlegają także zachowania pracowników, i tak na przykład czy respektują zakaz zwożenia na dół kopalni ognia oraz jego źródeł, jak i alkoholu. Dodatkowo kontrolują sposób obsługi urządzeń oraz maszyn dołowych w zakresie zgodności z przepisami.

Ratownictwo górnicze

9Kopalnia posiada własny oddział, który odpowiedzialny jest za zapewnianie bezpieczeństwa oraz akcje ratunkowe. Jest to zrozumiałe, jeżeli weźmiemy pod uwagę bardzo specyficzne warunki, które panują na dole kopalni. Idąc tym tropem bardzo łatwo dojść do wniosku, już akcje ratownicze pod ziemią różnią się w dość znacznym stopniu od akcji przeprowadzanych na powierzchni. Dodatkowo od ratownika górniczego wymaga się szczególnie rozbudowanej wiedzy na temat funkcjonowania ogólnego kopalni, jej urządzeń oraz schematu wydrążonych chodników. Ratownicy górniczy są mocno kwalifikowani do udzielania pomocy poszkodowanym, ale także w kontekście pracy w obliczu trwania zagrożenia. Właśnie praca w momencie nie ustępującego lub wzmagającego się zagrożenia jest mocną barierą dla wielu osób, które kandydują na ratowników górniczych. Na co dzień ratownicy zajmują się doskonaleniem własnych umiejętności oraz współdziałania w obrębie zastępu. Dodatkowo wykonują prace związane z poprawą bezpieczeństwa oraz biorą udział w pracach oddziałów wentylacyjnych. Kopalnie węgla kamiennego to bardzo szerokie spektrum niebezpieczeństw, jednak istnieją grupy, które albo najczęściej występują, albo są szczególnie groźne. Do jednych z najbardziej niebezpiecznych należy zagrożenie tąpaniami. Istnieją centra, które potrafią wykryć rejony o dużych naprężeniach górotworu, a co za tym idzie, o podwyższonym ryzyku tąpań, jednak same zdarzenie bardzo ciężko jest przewidzieć. Innym bardzo niebezpiecznym zagrożeniem jest niebezpieczeństwo wybuchu metanu i pyłu węglowego. Metan jest gazem bardzo łatwo palnym, dlatego też istnieją bardzo duże restrykcje pod względem kontroli jego obecności w chodnikach jak i pod względem pracy załogi. Pył węglowy nie wybucha sam, potrzebna jest do tego dość duża dawka energii, najczęściej jest to wybuch lub zapalenie metanu. Siła wybuchu metanu i pyłu węglowego, jest jednak nieporównywalni różna. Zagrożenia wodne są wykrywane poprzez odpowiednie odwierty oraz badania geologiczne. Zagadnienia związane z użytkowaniem i eksploatacją maszyn są bardzo szerokie, zaznaczyć jednak powinno się niebezpieczeństwa związane z porażeniem prądem. W sytuacji, kiedy źródeł zagrożeń jest bardzo dużo, a ich rola w codziennej pracy jest ogromna, należy stosować odpowiednie środki zapobiegawcze. Jednym z nich jest ciągłe dokształcanie załogi kopalni węgla kamiennego w zakresie pracy z uwzględnieniem jak najwyższego poziomu bezpieczeństwa. Należałoby wspomnieć, że podejście takie jest konieczne, ponieważ warunki dołowe obfitują w zagrożenia, które w momencie wystąpienia grożą trwałym kalectwem, a jak pokazuje codzienne życie także śmiercią i to nawet kilkunastu górników w momencie wystąpienia jednego zagrożenia. W obliczu takiego obrotu spraw bardzo ważne jest utrwalanie w załodze prawidłowych nawyków, które nawet w momencie popadania w rutynę będą jak najbardziej stosowane. Szczególnie ważne są dodatki do szkoleń i egzaminów na kolejne stopnie górnicze jak i szkolenia związane z obsługą maszyn i urządzeń dołowych, ponieważ każde urządzenie rządzi się swoim dodatkowym zestawem zagrożeń. Jak widać, szkolenia choć czasem nudne i źle prowadzone, są jak najbardziej potrzebne załodze.